فراز دوم : شرح حال و تصنيفات و شخصيت شارح ، محمد بن حمزهء فنارى محمد بن حمزة بن محمد بن محمد رومى ملقب به شمس الدين و معروف به فنارى « 1 » ، و ابن الفنارى ، و علامهء فنارى - چنان كه صاحب كتاب ريحانة الادب طاب ثراه بيان مىدارد - از اكابر علماى عثمانى در قرن نهم هجرى بوده كه در بسيارى از علوم از قبيل معانى و بيان و هيئت و قراءات و غيره يگانهء زمان خويش بوده و از جهت اطلاع و احاطه به اكثر علوم ادبى و عقلى و نقلى ؛ از افراد معدود و قليل الوجود محسوب مىگردد . وى در صفر سال 751 ديده به جهان گشود و پس از طى دوران كودكى در ريعان شباب به تحصيل علوم متداول زمان پرداخت ، علوم را چنان كه صاحب كتاب بغية الوغاة مىگويد : از علاء الدين اسود - شارح مغنى - و جمال الدين آقسرائى ( آقصرائى ) و ديگر بزرگان فرا گرفت و پيوسته سرگرم به مدارسه بود و سپس به مصر رفت و نزد شيخ اكمل الدين و جز او تلمذ نمود و باز به وطن بازگشت و منصب قضاوت برسا ( برصا ) را عهده‌دار شد و جاه و مقامش نزد پادشاهان عثمانى فزونى يافت و علم و شهرتش سراسر آناطولى را فرا گرفت . وى دانشمندى گرانمايه و اديبى خوش محاضره بود ، جز آن‌كه به واسطهء داشتن افكار محيى الدينى و تدريس فصوص ( نزد حنبليان و فقيهان قشرى مذهب ) چندان مورد پسند نبود و چون به قاهره وارد گشت اظهار هيچ يك از اين علوم را نكرد ، فضلاى آن عصر گردش گرد آمدند و به بحث و مذاكره مشغول شدند و به فضيلت علم و غزارت دانشش گواهى دادند و هنگامى كه از مصر باز مىگشت ثروتى مهم به هم رسانيده بود .

--> ( 1 ) - فنار ؛ محله‌اى در شهر قسطنطنيه ( استانبول ) است كه در امپراطورى عثمانى محل سكناى فناريان ، يعنى اشراف و صاحبان مناسب عالى بوده است .